Dossiers - Opkomsttijden
Laatste nieuws
1 februari 2009 De gezamenlijke vakorganisaties hebben zaterdag een brief gestuurd aan de minister van BZK, mevrouw Guusje ter Horst. Zij bieden aan te helpen met het maken van een tekst voor de bezetting van de eerste tas bij binnenbrand en hulpverlening (prio 1). Lees die brief hier
28 Januari 2010 De Tweede Kamer wil zeker weten dat er straks nog genoeg brandweermannen uitrukken naar een brand en dat ze er ook op tijd zijn. De minister mag wel verder met de wet op de veiligheidsregio's maar niet met het Besluit VR. Dat moet zij aanscherpen! Lees hier het verslag in ons nieuwsbericht.
Opbouw dossier
Het dossier is zo opgebouwd dat er eerst een uitleg wordt gegeven, dan de verschillende publicaties worden benoemd met de opvattingen van de verschillende belanghebbende organisatie zoals het Ministerie van BZK, de VNG en de NVBR. Daarna geven wij als VBV onze visie hierop en tot slot wordt nog eens alle relevante documentatie downloadbaar ter beschikking gesteld.
Waar komt de 8 minutennorm vandaan?
Rol Centraal Bureau Statistiek (CBS)
Documentatie C2000 dossier in volgorde zoals vermeld in dit dossier
Waar komt de 8 minutennorm vandaan?
De brandweer moet gemiddeld binnen acht minuten bij een melding aanwezig zijn. Deze acht-minutennorm
is sinds 1992 wettelijk van kracht. Het is goed om te weten waar nu deze norm vandaan komt. Mensen vormen het geheugen van een organisatie maar die vertrekken een keer. En daarmee nemen zij dikwijls een stuk van het geheugen mee. Zeker in deze dynamische tijden van snelle wisseling van functies en banen. vandaar eerst even een stukje geschiedenis.
Voor die tijd was er volgens Gerard Koppers, directeur van het Nederlandse Brandweer Documentatie Centrum, een strengere norm gangbaar. Bij de oprichting van de beroepsbrandweer in 1872 moest de brandweer in Amsterdam zelfs binnen maximaal vier minuten bij de brand zijn. U kunt hier ook lezen dat de normen voor 1992 een stuk strenger waren. Wij hadden toen de classificering van risicogebieden van A naar F, bepaald door de toenmalige Rijksinspectie. Lees hier wat Gerard Koppers geschreven heeft over het ontstaan van tijdsnormen.
Hoe lang duurt het nu, nadat een burger het noodnummer 112 gebeld heeft, voordat de 1ste tankautospuit voor de deur staat? Of arriveert bij een aanrijding met gewonden, of aankomt bij een auto te water met mensen erin? Dat hangt af van een aantal factoren te weten:
- De tijd van binnenkomst melding bij de Regionale Alarmcentrales tot alarmeren van de brandweer (verwerkingstijd),
- De tijd tussen alarmering van de brandweer tot de 1ste tankautospuit de kazerne uitrijd (uitruktijd) en
- De tijd die nodig is om vanaf de kazerne naar de plaats van de brand of hulpverlening te rijden (rijtijd).
De optelsom van deze factoren is de opkomsttijd. Hieronder is dit schematisch weergegeven en gebruik gemaakt van de documentatie van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (IOO&V).
Deze tijden, en ook andere zoals de tijd dat er ingerukt wordt en personeel en materieel weer terug is in de kazerne, worden geregistreerd door de Regionale Alarm Centrale (RAC). Daarover krijgen de uitgerukte korpsen de zogenaamde uitrukrapporten toegestuurd. De korpsen leveren deze gegevens met alle geregistreerde tijdstippen op hun beurt weer aan bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Terug naar top.
Rol Centraal Bureau Statistiek (CBS)
Op hun beurt stelt het CBS, op grond van door korpsen ingeleverde gegevens, de landelijk statistiek der branden op en geeft jaarlijks die in een mooi boekje uit met een bijbehorend persbericht. Als je bijvoorbeeld "De Brandweerstatistiek 2006" wilt lezen, kun je naar de CBS site gaan en daar het persbericht en het boekje van het betreffende jaar bestellen, of downloaden in pdf. Overigens alle korpsen in Nederland krijgen dit boekje jaarlijks gratis toegezonden. Terug naar top.
De Brandweerstatistiek is hét prestatierapport van de gehele Brandweer in Nederland op het gebied van de uitruk. Tegenwoordig gebruiken veel korpsen een softwareapplicatie waarmee ze al deze gegevens beheren en vervolgens als managementinformatie gebruiken voor hun rapportages naar het college van burgemeester van de gemeente en/of naar het Algemeen Bestuur van de veiligheidsregio.
Ook worden deze gegevens als 'input' gebruikt voor de zogenaamde dekkingsplannen (welke brandweerpost kan het er het eerst zijn? En welke brandweerpost komt er vervolgens volgens de zogenaamde kazernevolgordetabellen?). Daarnaast worden deze applicaties bijvoorbeeld gebruikt om te beoordelen welke effecten de aanleg van verkeersremmende maatregelen nu hebben op de opkomsttijden of tijdelijke afsluitingen in verband met evenementen.
Kortom, belangrijke gegevens voor een korps en een brandweerpost want er hangt nogal wat van af (snelheid waarmee de burger hulp krijgt) en er kan nogal wat van af komen te hangen (bestaansrecht van een kazerne). Terug naar top.
De opkomsttijden lopen langzaam maar zeker op. Het CBS rapport "De Brandweerstatistiek 2006" verwijst als eerste naar de uitruktijd die toeneemt: "Het duurt steeds langer voordat een voertuig de kazerne verlaat nadat de melding is binnengekomen op de meldkamer. In 2000 was de gemiddelde uitruktijd nog ruim 4 minuten. In 2006 is dit opgelopen tot bijna 8 minuten". In 2007 zijn, volgens de CBS, de opkomsttijden licht verbeterd.
De redenen waarom de opkomsttijden langzaam oplopen liggen in de volgende factoren.
- De oplopende verwerkingstijd van de regionale alarmcentrales. Gemiddeld kost het landelijk gezien 2-2,5 minuut om van het aannemen van de melding te komen tot het alarmeren van een brandweerkazerne.
- De toegenomen verkeersremmende maatregelen voor de Brandweer Vrijwilligers die naar de kazerne moeten rijden. Denk bijvoorbeeld aan verkeersdrempels, paaltjes en rotondes die aangelegd worden op de verkeersveiligheid te verhogen.
- Dit geldt natuurlijk omgekeerd ook als de tankautospuiten van zowel beroepskazernes als die van vrijwilligerskazernes naar de plaats des onheils moeten rijden.
- De verplichting van het volgen van de opleiding Brandweerchauffeur sinds 2005 voor chauffeurs die met brandweervoertuigen rijden die een dringende taak (brand, ongeval, ramp) te vervullen hebben. Een neveneffect is dat de uitruktijd voor Brandweer Vrijwilligers langer is geworden en de ook rijtijden in het algemeen. Men is voorzichtiger gaan rijden.
- Verplaatsing van vrijwilligerskazernes naar de randen van woonkernen en industrietereinen en in een enkel geval tussen de weilanden. Hierdoor neemt zowel de uitruktijd als de rijtijd toe. Feitelijk een dubbele toename. Erheen duurt langer, immers Brandweer vrijwilligers wonen immers niet op industrieterreinen en terug natuurlijk ook want de meeste branden vinden plaats binnen de bebouwden kom van de gemeenten.
- Sluitingen van brandweerkazernes: hoewel niet substantieel omdat het om enkele kazernes per jaar gaat, telt dit desondanks mee in de landelijke cijfers.
- In gebruikname van nieuwe C2000 apparatuur met zogenaamde statusmeldingen. De veranderende werkwijze kan een rol spelen bij de registraties en dus de opkomstijden. Terug naar top.
Er zijn een aantal belangrijke publicaties en standpunten over de oplopende opkomsttijden. Hieronder worden deze weergegeven.
- Het inspectierapport "Operationele Prestaties Brandweer 'Opkomsttijden" waaruit blijkt dat de brandweer nu veel meer tijd nodig heeft om bij een brand of ongeluk te komen dan vijftien jaar geleden. Brandweerkorpsen doen er in 70 procent van de gevallen langer dan 8 minuten (de huidige professionele norm) over, steeds vaker duurt het 12 tot 15 minuten. Oorzaak is volgens de Inspectie voor Openbare Orde en Veiligheid (IOO&V) vooral dat Brandweer Vrijwilligers in hun reguliere baan steeds verder van de kazerne werken. Ook spelen verkeersmaatregelen als rotondes, drempels en paaltjes een rol. Download of bekijk hier de aanbiedingsbrief van de Minister van BZK aan de Tweede Kamer en hier het rapport van IOOV.
- De Nederlandse Vereniging Brandweer en Rampenbestrijding (NVBR) vindt de verhoging van de opkomsttijden verklaarbaar. Deze vereniging wijt dit aan:
- de beschikbaarheid van vrijwilligers overdag bij de brandweer is de afgelopen jaren onder druk komen te staan,
- de toename van verkeersbelemmerende maatregelen en
- de stijging van de loze alarmeringen die effecten hebben op de cijfers. Lees hier het bericht van de NVBR hierover.
- De minister van BZK (1) heeft de opkomsttijden vastgelegd in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB). De minister wil dat de opkomsttijden uniform over het land worden bepaald en dat op basis hiervan burgers overal binnen dezelfde tijd hulp krijgen geboden. Gemiddeld komt dit neer op een opkomsttijd van ongeveer 8 minuten binnen de bebouwde kom. De opkomsttijden zijn nu vastgelegd in hoofdstuk 3 van het Besluit Veiligheidsregio's waar de minimumeisen aan de brandweerzorg beschreven zijn. Die minimumeisen heeft de minister nodig om de rampenbestrijding op orde te krijgen. Daarmee heeft zij tegelijkertijd meer greep op de kwaliteit van de lokale invulling van de brandweerzorg. Download hier de laatste versie van het Besluit Veiligheidsregio's.
- De Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV) heeft in de consultatieronde van dit Besluit in 2008 een Nota van Advies gepubliceerd waarin zij haar opvattingen gegeven heeft over de vrijheid die het lokale en regionale bestuur zou krijgen ten aanzien het afwijken van de wettelijk vastgelegde opkomsttijden. Lees hier op pagina 17, 18 en 19 van onze Nota van Advies onze opvatting hierover.
- De minister van BZK (2) heeft een einde gemaakt aan wisselende uitkomsten van de twee verschillende rekenmodellen die er momenteel in Brandweer Nederland gehanteerd worden. Soms moet een kazerne dicht bij toepassing van rekenmodel 'A' en soms kan diezelfde kazerne open blijven in geval van berekening met rekenmodel 'B'. Dat geeft ongelijkheid in veiligheidszorg. Immers in gemeente 'X' wordt door een college van B&W besloten een kazerne te sluiten waardoor de opkomsttijden oplopen tot 12-15 minuten of langer die voorheen 6-8 minuten waren. En in gemeente 'Y' kan, onder dezelfde omstandigheden, een college van B&W besluiten om de brandweerkazerne open te houden. De minister is naar aanleiding van de discussie hierover in de Tweede Kamer voorstander van één rekenmodel naar analogie van het ambulancespreidingsmodel dat ontwikkeld is en beheert wordt door het Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). De minister wil eenduidigheid en uniformiteit in berekeningen van opkomsttijden en daarmee kazernespreiding. Daarmee wil zij gelijkheid voor burgers en bedrijfsleven. De minister heeft de opdracht van de Tweede Kamer inmiddels overgebracht aan het Veiligheidsberaad. Dit is het beraad van 25 voorzitters (burgemeesters) van de 25 veiligheidsregio's.
- De Tweede Kamer (1) heeft in het verleden dikwijls haar bezorgheid geuit over de oplopende opkomsttijden. Als eerste stelde het kamerlid Godelieve van Heteren hier vragen over naar aanleiding van het verschijnen van de CBS Brandweerstatistiek 2005. Lees hier haar vragen. In aansluiting hierop stelde het kamerlid Attje Kuiken in 2006 hier vragen over naar aanleiding van de publicatie van de CBS Brandweerstatistiek 2006. Lees hier haar vragen. En tot slot stelde VVD Kamerlid Laetitia Griffith hier in 2007 vragen over naar aanleiding van het verschijnen van de rapportages over bestuurlijke zorg en operationele prestatie brandweer van IOO&V. Lees hier haar vragen.
- De Tweede Kamer (2) heeft bij de behandeling van de Wet op de Veiligheidsregio's bedongen dat de Besluiten die met deze wet te maken hebben, voordat deze van kracht worden aan hen zouden worden voorgelegd (voorhangprocedure). In het Besluit Veiligheidsregio's worden de opkomsttijden vastgelegd. De Tweede Kamer heeft inmiddels het Besluit ter inzage gekregen en heeft haar visie daarop gegeven. Lees en download hier de inbreng van de verschillende politiek partijen op dit concept-besluit. Terug naar top.
Uit het vorenstaande is op te maken dat veel uitrukgegevens worden gebruikt als basis voor (nieuw) landelijk en regionaal beleid. Om zwaarwegende conclusies te kunnen verbinden aan de cijfers van het CBS met betrekking tot de opkomsttijden, zullen de beschikbare gegevens betrouwbaar moeten zijn. Bovendien moet helder zijn in welk gedeelte van de opkomsttijden nu de echte problemen schuilen. De ene organisatie wijst naar de beschikbaarheid overdag (NVBR), de andere naar de RAC's (IOO&V). De minister wil de opkomsttijden vastleggen echter het Veiligheidsberaad en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wil dat er de mogelijkheid komt om hiervan af te wijken.
De VBV vraagt zich hardop af of de uitrukdiensten wel verantwoordelijk zijn voor de oplopende opkomsttijden. Zij worden in toenemende mate geconfronteerd met de gevolgen van beslissingen en maatregelen die hun werk lastiger maken en onveiliger. Immers hoe langer je er over doet om ter plaatse te komen, hoe groter de brand en hoe meer veiligheidsrisico's er bij een eventuele redding door brandweercollega's genomen moeten worden.
De VBV is van opvatting eerst tot een verantwoorde betrouwbaarheid van de CBS Brandweerstatistiek gekomen moet worden. Pas daarna is het mogelijk om betrouwbare analyses uit te voeren op trends en ontwikkelingen. Vooruitlopend daarop dienen de opkomsttijden onmiddellijk teruggebracht te worden door
- De registratie en verwerking van gegevens over opkomsttijden aan te passen aan de huidige werkwijzen,
- Met kracht inzetten van maatregelen van verkeersbeinvloeding waardoor de rijtijden kunnen afnemen.
- Doorzetten van landelijke maatregelen om de uitruktijden voor Brandweer Vrijwilligers te verlagen door kazernes in risicogebieden te laten, wervingsbeleid te verscherpen (koppeling wonen en werken), inzetbaarheid overdag in andere brandweerkorpsen en introductie van brandweerscooters en een voorrangsstatus van prive-auto's van Brandweer Vrijwilligers op weg naar de kazerne.
- De werkwijzen op de RAC's met onmiddellijke ingang (tijdelijk) aan te passen zodat de opkomstijden meteen met 1 tot meerdere minuten verlaagd kunnen worden in het belang van de burgers en bedrijfsleven. Terug naar top.
Documentatie Opkomsttijdendossier in volgorde zoals vermeld in dit dossier
- Waar komt de norm voor opkomsttijden vandaan? Brand en Brandweer december 2008
- Onderzoek Ministerie BZK naar opkomsttijden in 2006
- De CBS Brandweerstatistiek 2006.
- Persbericht Webmagazine CBS "Brandweer steeds langer onderweg"
- De CBS Brandweerstatistiek 2007.
- Nota van Advies "Een veilig besluit?" (advies VBV over conceptbesluit Veiligheidsregio's 2008)
- Kamervragen opkomsttijden door mevrouw van Heteren PvdA 2005
- Kamervragen opkomstijden door Attje Kuiken PvdA 2006
- Kamervragen opkomsttijden door Laetitia Griffith VVD 2007
- Het Besluit Veiligheidsregio's dat naar de Tweede Kamer is gestuurd in de voorhangprocedure
- Juni 2009 Inbreng Tweede Kamer op Besluit Veiligheidsregio's in de voorhangprocedure
- 01 September 2009 Reactie minister van BZK op inbreng Tweede Kamer
- 16 September 2009 Grafiek Opkomsttijden CBS 2009
- 20 September 2009 VBV Publicatie nummer 4 "Passie met gouden rand" zie pagina's over opkomsttijden
