print deze pagina

     Samenwerking 2de Brancheorganisatie "Nederlandse Brandweer Federatie"

Dossier 2de Branchevereniging

In dit dossier wordt uitgelegd waarom de brandweervakorganisaties te weten de ABVAKABO FNV, de CNV Publieke Zaak en de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV) hebben besloten tot een haalbaarheidsonderzoek naar een eigen brancheorganisatie. Hier kunt u ook de ontwikkelingen van het initiatief in de tijd volgen.

Dit dossier is zo opgebouwd dat er eerst een uitleg wordt gegeven de achtergronden van dit initiatief, dan kort wordt ingegaan welke inspanningen de VBV de afgelopen 3 jaar zich heeft getroost om tto een vruchtbare samenwerking te komen. Tot slot wordt ingegaan op de waarde van een onafhankelijke en gedragen branche-organisatie; inclusief de huidige financiering. Als laatste worden alle relevante documentatie downloadbaar ter beschikking gesteld en houden wij ons aanbevolen voor verbeteringen in dit dossier.

Waarom initiatief 2de branchevereniging?

De ervaringen van de VBV de afgelopen 3 jaar.

Wat is een branchevereniging en het nut en noodzaak?

Huidige financiering NVBR

Documentatie

Nieuwsberichten hierover op onze website

Waarom initiatief 2de brancheorganisatie?

De medewerkers op de werkvloer herkennen zich steeds minder in de opvattingen die het management en op de achtergrond het Veiligheidsberaad heeft over het vak, het vakmanschap en de beroepseer. Het beleid voor de gehele brandweersector wordt opgesteld door de NVBR waarover de RRC de feitelijke leiding heeft. Deze lijken het contact met de ‘werkvloer’ (voor een deel) te zijn kwijtgeraakt. Zomaar enkele voorbeelden.

• C2000

Al sinds de ingebruikname van het C2000 netwerk en de digitale randapparatuur is er sprake van communicatieproblemen, vooral met portofoonverbindingen in de zgn. Direct Mode Operation (DMO) modus. Voor sommige brandweerkorpsen waren deze problemen aanleiding om niet tot aanschaf van digitale C2000 portofoons over te gaan en blijven tot op heden gebruik maken van analoge apparatuur. Andere korpsen overwegen het gebruik van C2000 portofoons te staken en weer over te stappen naar analoge apparatuur, of hebben dat inmiddels al gedaan. Talloze brandweerkorpsen lopen echter nog met falende apparatuur. Dit betekent dat de communicatie en daarmee de ‘levenslijn’ tussen manschappen onderling en bevelvoerder(s) spontaan kan falen zonder dat de portofoondragers dat ook maar enigszins in de gaten hebben. Daardoor kunnen zij radioberichten van groot belang missen.

Hierdoor wordt tijdens de uitoefening van werkzaamheden en taken in volledig onvoorspelbare omgevingen (branden, uitstroom gevaarlijke stoffen, hulpverleningen) de veiligheid en/of gezondheid van werknemers ernstig bedreigd. Feitelijk is hierdoor het gehele operationele optreden levensgevaarlijk geworden. Wij sluiten dus nadrukkelijk levensgevaar niet uit en de mogelijkheid dat om die reden gewonden en slachtoffers vallen. De gezamenlijke vakorganisaties hebben, -zeer tegen hun zin-, het zwaarste middel moeten inzetten omdat het management niet heeft ingegrepen. Gevolg is dat de Arbeidsinspectie is verzocht om te handhaven. Lees hier het nieuwsbericht hierover. En lees hier de brief met het verzoek om handhaving.

• Loze meldingen

De grootste ergernis en onnodige kostenpost binnen de brandweer: de loze brandmeldingen. Sinds de jaren ’90 van de vorige eeuw is het aantal loze meldingen vrijwel continu gestegen. In 2008 was in bijna 60% van de brandmeldingen sprake van 'loos alarm'. Dit betekent niet alleen een torenhoge en onnodige kostenpost, maar zorgt eveneens voor een knellend probleem bij de werkgevers van Brandweer Vrijwilligers die om de haverklap hun werk moeten verlaten voor een alarm als gevolg van bijvoorbeeld koken, douchen of werkzaamheden. In veel gevallen worden de  brandweer met een glimlach opgewacht, onwetend over de ontstane kosten die door de maatschappij moeten worden opgebracht. De brandweerlieden in ons land wachten nog steeds op een overtuigende aanpak van dit kolossale probleem.

• Sluiting brandweerkazernes

In de zomer van 2008 werd het volgende door de VBV geconstateerd: "Sinds 1995 zijn er tenminste 50 brandweerposten gesloten en zijn of worden er ca. 40 met sluiting bedreigd. Dit is de conclusie van een verkennende webenquête van de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV) onder haar leden. "Een ontluisterend beeld", aldus de voorzitter Cees van Beek. Dit beeld sluit toen aan bij een groot aantal recente berichten dat gemeenten tegelijkertijd meerdere vrijwilligersposten (hebben) willen sluiten (o.a. Zaanstad, Sluis, Terneuzen en Hoorn)". Bekijk hier het grafisch overzicht van de sluitingen en lees hier het eindverslag van de webenquête.

Er is nog steeds geen eenduidig en consistent landelijk dekkingsplan terwijl dat met één eenvoudige en kosteneffectieve organisatie te realiseren zou zijn. Erger, in het recent door het parlement goedgekeurde Besluit Veiligheidsregio's staat opgenomen dat de lokale en regionale besturen mogen afwijken van de wettelijke opkomsttijden. Dat wordt een buitengewoon grillig gedoe; zeker in tijden van bezuinigingen die wij nu beleven en die nog gaan komen. In heel Drenthe is de opkomsttijd 'opgerekt' naar 12 minuten. In Limburg Zuid zal men de gemeenteraden voorstellen, -vanwege gebrek aan Brandweer Vrijwilligers overdag-, om deze voor de burger vitale opkomsttijden maar te verhogen naar 18 minuten. En in Rotterdam bijvoorbeeld houdt men zich strikt aan de wettelijke tijd om binnen 6-8 minuten voor de deur te staan.

De VBV is op grond hiervan al jaren hard bezig om te komen tot één landelijk dekkingsplan. Niet alleen om te voorkomen dat er lokaal en regionaal burgers verschillende niveau's van zorg krijgen maar ook omdat de versnippering van de berekeningen jaarlijks tientallen miljoenen euro's kost aan intern personeel en externe adviseurs die voor de zoveelste keer steeds nauwkeurigere berekeningen tot decimalen achter de komma maken.

• 4,6 of 8 man

Als een burger in nood belt, komen de eerste brandweerauto's (in vakjargon: de eerste lijnseenheden) met minimaal 6 personen binnen de berekende opkomsttijden voor de deur. Deze personeelsbezettingen zijn afgestemd op enerzijds de kazernedichtheid en anderzijds de (bouwkundige) preventiemaatregelen die zijn verwerkt in woningen, kantoren en bedrijven. Er is daarmee een wettelijke balans tussen preventie (brandveilige gebouwen) en repressie (slagkracht brandweereenheden) in ons land georganiseerd.

Door te experimenteren, veelal aangedreven door tekort aan Brandweer Vrijwilligers overdag en bezuinigingen, met lagere personeelsbezettingen, komen met name bevelvoerders in een klemmende spagaat als er bijvoorbeeld met 4 of zelfs met 2 personen wordt uitgerukt. Er komen dan weliswaar protocollen en voorschriften die stellen dat er niet mag worden opgetreden voordat het 2de voertuig de hoek omdraait. Desondanks staat men wel voor een uitslaande woningbrand met personen erin. Ooit schreef een bevelvoerder ons die aan een proef had meegewerkt ons het volgende:

"…en hier rukken wij met 4 personen uit. Bij een binnenbrand is dit geen pretje en ook niet bij een beknelling. Je bent altijd aan het opschalen en aan het begin ga je toch naar binnen. Want er staan altijd mensen buiten te kijken en als je blijft wachten op de tweede tankautospuit, dan staat er weer een (negatief) verhaal over de brandweer in de krant”.

• Rapport Mans

Op 14 juli 2010 heeft de Commissie Mans van de NVBR het rapport “Inzet gereed“ gepubliceerd (download dit rapport hier). Naast commentaar van verschillende organisaties op het rapport, is de VBV overstelpt met reacties van haar leden op de omstreden plannen, die zo uit de Strategische Reis van de NVBR lijken te zijn gekopieerd.

Op zichzelf vormt het rapport Mans een authentieke weergave van het denken van en binnen de RRC over eigen sector en over eigen functioneren in het verleden. Klemmender is de reflectie van hun manier van kijken tegen ons vak en dat van preventisten en handhavers.

Dit rapport was de druppel die de emmer deed overlopen. Geen werkelijkheidsgevoel meer, zo lijkt het.  Geen handhaving meer, uitgeklede brandweerauto's, minder mensen op de eerste brandweerwagen. Voor brandweerlieden moeten panden dan maar als onveilig beschouwd worden, vervolgens de buitenaanval worden toegepast en verworden vakmensen tot 'trottoirblussers'. Uiteraard wordt er niet meer gered bij onveilige gebouwen en woningen, de burgers redden zich immers zelf of zijn toch al overleden. Ons gevoel van verlies aan degelijkheid en werkelijkheidszin wordt bevestigd door  bekende columnisten.

Dit alles bij elkaar heeft de gezamenlijke vakorganisaties er toe gebracht een onderzoek te gaan doen naar een eigen branche-organisatie die voor het gemak en onderscheiding maar even 'De Brandweer Federatie" wordt genoemd.

De ervaringen van de VBV de afgelopen 3 jaar. 

Vanaf het begin van haar VBV bestaan in 2007 tot in de zomer 2010 is er periodiek overleg met de NVBR geweest over eventuele vormen van samenwerking. De NVBR vanuit de mogelijkheid dat de VBV de werkvloer zou kunnen bereiken en de VBV vanuit het belang het vakmanschap en de Brandweer Vrijwilligers weer hoog op de agenda te plaatsten.

In april van 2009 leek er een doorbraak echter deze heeft zich niet doorgezet. Lees hier het voorstel dat de VBV toen gedaan heeft. Er is in het najaar van 2009 zelfs nog een persbericht uitgegaan waarin de voornemens tot samenwerking naar buiten werden gebracht. Lees dat hier. Jammer dat de VBV telkens te horen kreeg dat er geen overeenstemming in het bestuur van de NVBR was voor de uitstekende voorstellen die de VBV telkens deed. Mede naar aanleiding van interventies van de VBV en de andere vakorganisaties bij de wetgeving over voertuigbezettingen (april 2010) is het proces van samenwerking onder druk komen te staan.

Het werd nog aanmerkelijk lastiger toen de VBV in het voorjaar 2010 de donatiebrief verzond. Deze brief is, in concept, vooraf naar de NVBR gegaan. Men heeft verbeteringen aangebracht en wij hebben die brief toen verzonden. Achteraf bleek dat de NVBR een maand ervoor reeds in de RRC het besluit genomen had die brief niet te gaan steunen. 

Het gevolg was een matige respons van burgemeesters en commandanten op deze brief die feitelijk beter niet verstuurd had kunnen worden wegens gebrek aan verwachte steun. De VBV voelde zich bedrogen en bovendien hadden wij nog eens duur geld uitgegeven voor niets (ca. 4.000,=). Er zijn daarna nog enkele gesprekken geweest maar die hebben slechts telkens tot nieuwe afspraken geleid dit steeds opnieuw tot niets leidden. De NVBR en VBV bleven in gesprek echter of het wat zou worden... de VBV hoopte, deed voortdurend positieve voorstellen maar vreesde het ergste!

Op 18 juni 2010 heeft de VBV nog een uiterste en ultieme poging ondernomen om tot samenwerking te komen. De VBV schreef een brief na een informeel overleg in Amsterdam. Tegelijkertijd heeft de VBV met deze brief een hardnekkig misverstand uit de wereld willen helpen. Van de zijde van de NVBR wordt de VBV voortdurend als een vakbond betiteld terwijl de VBV een vakvereniging is. Lees hier de bedoelde brief. De reactie op deze brief was opnieuw teleurstellend. Zoals telkens kregen wij te horen dat er onvoldoende, en zelfs afnemend draagvlak is binnen het bestuur van de NVBR om samen te werken.

De hoofddoelstellingen van de VBV zijn sinds de oprichting in 2007 niet veranderd namelijk de behartiging van de belangen van het vak, vakmanschap, beroepseer en het vrijwilligersschap. Omdat de 22.000 Brandweer Vrijwilligers nu eenmaal een rechtspositie hebben, doet de VBV sinds april 2010 ook de belangenbehartiging op dit terrein. Lees hier de visie en missie van de VBV.

Na het uitkomen van de Strategische Reis voor de zomer 2010 en daarop volgend het Rapport Mans in de zomervakantie werd de noodzaak om samen te gaan werken met de andere vakorganisaties steeds duidelijker. Vanaf dat moment is een afwachtende houding aangenomen naar de NVBR en een actieve houding om partners te zoeken om de zeer negatieve ontwikkelingen binnen de onze brandweersector te keren en te helpen ombuigen. Overigens hebben de verschillende vakorganisaties niet alleen ernstige bedenkingen maar ook zeer vooraanstaande maatschappelijke organisaties zoals de VNO/NCW.

Wat is een branchevereniging en het nut en noodzaak?

Een branchevereniging is een vereniging die het vak, het vakmanschap en de beroepseer als een soort gilde 'behoedt', ontwikkelt en omgevingsbewust houdt. Zo'n vereniging vertegenwoordigt de belangen hiervan bij de verschillende belanghebbende partijen. Voor de Brandweer zou dit de VNG, Veiligheidsberaad, de verschillende vakorganisaties en het Ministerie van BZK zijn.

Voor dit initiatief binnen de Brandweersector zijn dat de belangen aan de rode kant: kazernes, brandweerposten, werving en selectie, opleiden, training, uitrukken en veilig en adequaat optreden moeten zijn. Het monitoren en inspelen op de snelle ontwikkelingen van toenemende ingewikkeldheid, grootte en omvang van gebouwen en verkeersroutes en knooppunten. 

Het nut en noodzaak van zo'n vereniging kan groot zijn mits de steeds schuivende werkelijkheid van vandaag en morgen leidend is. Vernieuwingen en onderzoeken naar innovaties, gebaseerd op ontwikkelingen en technologie, zijn daarom van essentieel belang om de veiligheid van de burger te kunnen blijven garanderen.

Daarbij is het van groot belang dat de trend van meer papier, meer bureaucratie en allerlei groeiende managementlagen doorbroken wordt. Die leveren niets op voor de burger; integendeel iedereen dekt zich in tegen mogelijke fouten en dat zal op termijn het operationele optreden verlammen.

Mooi als afsluiting om te weten dat de brandweer (rode kant) door de burgers van Nederland al jaren het meeste vertrouwen van de burger krijgen. Brandweerlieden staan wereldwijd aan de top als het gaat om het vertrouwen van de bevolking, aldus marktonderzoekinstituut GfK Custom Research T&D. GfK ondervroeg bij haar periodiek onderzoek 22.800 mensen in 22 landen, waaronder achttien West- en Oost-Europese landen en de VS, India, Brazilië en Colombia.

96 % Van de in Nederland ondervraagden geven aan vertrouwen te hebben in de Brandweer Nederland en slechts 26 % in management en 13 % in politici. Geweldig toch zo’n vertrouwen van de bevolking. Als VBV hebben wij vaak gesteld dat de Brandweer Nederland de meest betrouwbare operationele dienst is die bij brand, ongeval of ander onheil het snelst (binnen 8-10 minuten max.) van alle operationele diensten (politie en ambulancedienst) bij je op de stoep staat. Kennelijk zit er een groot verschil in het vertrouwen van burgers met die van andere partijen en de NVBR.

Huidige financiering NVBR

De NVBR werd voor 2003 gefinancierd door de korpsen en nog eerder door contributie van de individuele commandanten. Het was van oorsprong een commandantenvereniging (NVBC). Nu is er een verplicht korpslidmaatschap dat groeide van 2003 van 3 cent per inwoner/jaar tot 2010 tot ca. 15 cent per inwoner/jaar. De inning van deze verenigingsbelasting, -want van een vrijwillig, zelf te bepalen lidmaatschap en bijbehorende contributie kun je immers niet meer spreken-, vindt jaarlijks via de afdracht van de inwonerbijdrage aan de Veiligheidsregio's plaats.

Iedere burger betaalt dus jaarlijks van de ca. 15 cent (contributie van alle inwoners van Nederland aan NVBR) ongeveer 7 cent voor de Brandweerzorg. Dikwijls blijken verbeteringen, verslechteringen of eindigen zelfs in falen. Hierdoor moeten er weer nieuwe aanpassingen komen die weer geld kosten.

Om deze negatieve spiraal te doorbreken, is tot dit gezamenlijk initiatief besloten. Het vakmanschap en het vak moeten weer centraal komen te staan waarbij wetenschappelijk onderzoek een stevige bijdrage moet gaan leveren aan de technische ontwikkelingen van ons vak.

Documentatie Dossier Brandweerfederatie

• 24 april 2009 Voorstel toekomstverkenning VBV aan NVBR
• 18 juni 2010 Brief met laatste voorstellen VBV aan NVBR
• 26 oktober 2010 Open brief van vakorganisaties aan Brandweer Nederland
• 26 oktober 2010 Gezamenlijk Persbericht Vakorganisaties
• 07 december 2010 Verzoek Amsterdamse collega's aansluiting initiatief 2de branche-organisatie

Nieuwsberichten hierover op onze website

• 29 oktober 2009 De NVBR in Alkmaar
• 22 december 2009 Persbericht NVBR VBV
• 18 juni 2010 VBV doet NVBR aanbod! 
• 26 oktober 2010 Onderzoek eigen branche-organisatie vakorganisaties
• 27 oktober 2010 Reactie NVBR op frisse tegenwind...
• 07 december 2010 Amsterdamse vakbond doet mee...!